وصیت شهدا

تجارب مؤسسان مجتمع آموزشی رزمندگان اسلام در پیوند آرمان‌های جبهه با رسالت‌های مدرسه در دوران دفاع مقدس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد تاریخ تشیع، گروه آموزشی تاریخ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور مشهد، مشهد، ایران.

4 کارشناسی آموزش علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

5 کارشناسی امور تربیتی، دانشگاه فرهنگیان،تهران،ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب موسسان مجتمع آموزشی رزمندگان در دوران هشت سال دفاع مقدس انجام شد. این مطالعه با روش کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. پژوهشگران با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع معیار، تعداد 8 نفر از موسسان مجتمع آموزشی رزمندگان استان خراسان جنوبی را شناسایی و از آن‌ها مصاحبه نیمه ساختار یافته به عمل آوردند. داده‌های استخراج‌ شده از مصاحبه‌ها به روش هفت مرحله‌ای کلایزی مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت. جهت اعتباربخشی به یافته‌ها از ملاک چهارگانه گوبا و لینکلن (1989) استفاده شد. در این پژوهش، سه جدول در قالب اهداف، اقدامات و دستاوردها ارائه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مجتمع‌های آموزشی رزمندگان در پاسخ به نیازهای آموزشی رزمندگان، با هدف جبران عقب‌ماندگی تحصیلی، توانمندسازی و فراهم‌سازی فرصت‌های یادگیری در جبهه و پشت جبهه شکل گرفتند. این مراکز با اقداماتی مانند برگزاری کلاس در مکان‌های متغیر، جذب اساتید مجرب و ارائه ساختارهای آموزشی متنوع، نقش مؤثری در ارتقای عدالت آموزشی داشتند. همچنین، تجربه مؤسسان نشان می‌دهد این مجتمع‌ها فراتر از آموزش درسی، به بستری برای ترویج ارزش‌های دینی، تقویت هویت دانش‌آموز-رزمنده و تربیت نیروی انسانی متعهد تبدیل شدند؛ دستاوردهایی که آثار آن تا سال‌های پس از جنگ نیز ادامه یافت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Experiences of the Founders of the Islamic Warriors’ Educational Complex in Connecting the Ideals of the Front with the Missions of the School during the Sacred Defense Era

نویسندگان [English]

  • Mohammad Alipour 1
  • javad akbarimotlagh 2
  • Reihaneh mohtarami 3
  • Fateme Noorani Far 4
  • mojtaba maleki zohan 5
1 Lecturer at Farhangian University,tehran.iran.
2 Department of Arabic language and Literature, Farhangiyan University, Tehran,Iran
3 MA in Shiite History, Department of History, Faculty of Theology and Islamic Studies, Payam Noor Mashhad University, Mashhad, Iran
4 BA student of Social Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran
5 Bachelor student of Education, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The present study was conducted with the aim of exploring the experiences of the founders of the Educational Complex for Warriors during the eight-year Iran-Iraq war. This research employed a qualitative method using a phenomenological approach. The researchers, through purposive criterion-based sampling, identified 8 founders of the Educational Complex for Warriors in South Khorasan Province and conducted semi-structured interviews with them. The data extracted from the interviews were analyzed using Colaizzi’s seven-step method. To validate the findings, Guba and Lincoln’s (1989) four criteria were employed. In this study, the findings are presented in three tables categorized as objectives, actions, and outcomes. The results indicate that the Educational Complexes for Warriors were established in response to the educational needs of combatants, aiming to compensate for academic setbacks, empower learners, and provide learning opportunities both at the frontlines and behind them. These centers, through measures such as holding classes in variable locations, recruiting experienced teachers, and offering diverse educational structures, played a significant role in promoting educational equity. Moreover, the experiences of the founders suggest that these complexes extended beyond academic instruction and served as a platform for promoting religious values, strengthening the student-warrior identity, and nurturing committed human resources—achievements whose impact extended into the post-war years.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Educational complex
  • warriors
  • war
  • sacred defense
  • front

مراجع

ابراهیمی، خدایار. (۱۳۹۵). نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در انتقال فرهنگ دفاع مقدس با تأکید بر کارکرد شبکه مجازی تلگرام. دوفصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، ۱(۱)، ۲۲-۱.
اخوان‌فرد، مسعود و احمدی، حامد. (۱۳۹۶). تحلیل حقوق کودکان در دفاع مقدس بر مبنای کنوانسیون‌های بین‌المللی حقوق کودک و دیگر اسناد بین‌المللی با تکیه بر جنایات رژیم عراق در بمباران مدارس شهرهای ایران. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، ۳(۲)، ۸۰-۶۱.
الهامی، امیر حسین و آرش، مجید. (۱۳۹۹). جایگاه دفاع مقدس در برنامه‌های درسی و آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش؛ ارزیابی، آسیب‌شناسی و پیشنهادهای راهبردی. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، ۵(۱)، ۷۰-۵۳.
ازغندی، علیرضا، و روشندل، جلیل. (۱۳۹۲). مسائل نظامی و استراتژیک معاصر (چاپ چهاردهم). تهران: سمت.
اسماعیل زاده، نسرین و اسماعیل زاده، نرگس. (۱۴۰۲). بررسی نقش مدرسه در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، مجله مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، ۶(۶۲)، ۶۶۱-۶۵۳.
اولاد، هادی و الهی‌منش، محمدحسن. (۱۳۹۸). تأثیر دفاع مقدس بر تقویت و تحکیم پیوند اجتماعی. فصلنامه جامع دفاع مقدس، ۴(۱)، ۲۰-۱.
بهرامی مشهد طرقی، مژده؛ ابراهیم­زاده، فریمان؛ سلیمان­پور عمران، محبوبه و محمدابراهیم­زاده سپاسگذار، فاطمه. (1401). طراحی الگوی مدیریت اثربخش نشر ارزش های دفاع مقدس. مطالعات دفاع مقدس، 8(4 (پیاپی 32)، 37-69.
حاجتی، حامد. (۱۴۰۰). علل و انگیزه‌های راهبردی رخداد جنگ تحلیلی. مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، ۳(۴)، ۳۷۸-۳۵۱.
خودسیانی، مصطفی و خان‌احمدی، اسماعیل. (۱۳۹۲). بررسی نقش روحیه در دفاع مقدس و جنگ آینده. راهبرد دفاعی، ۱۱(۴۲)، ۱۰۱-۶۷.
درودیان، محمد. (۱۳۸۴). ضرورت رویکرد جامعه‌شناسی به جنگ. فصلنامه راهبرد دفاعی، ۴(۱۴).
درویش‌علی‌پور آستانه، لیلا. (۱۴۰۲). نقش ترکیبی تشکل‌ها و سازمان‌ها در مردمی کردن فرهنگ ایثار و شهادت (مطالعه موردی طرح لاله‌های روشن، سلاله‌ها و ...). شاهد اندیشه، ۴(۲)، ۱۷۵-۱۴۳.
دهخدا، اکبر. (1363). لغت نامه دهخدا. تهران: دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
ربیعی، حسین و محمدپور، علی. (۱۳۹۶). تحلیل روند و ویژگی‌های جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با تأکید بر بنیان‌های جغرافیای نظامی. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، ۳(۴)، ۷۴-۴۷.
رحمانی، جواد. (۱۴۰۰).اهمیت نقش آموزش و پرورش در انتقال فرهنگ دفاع مقدس به دانش آموزان نخستین کنفرانس علمی آموزش و پرورش و دفاع مقدس، تاکستان، ۱۴۰۰، نخستین کنفرانس آموزش و پرورش و دفاع مقدس.
رحمانی، غلام عباس؛ طحان، محسن؛ عالیشوندی، اعظم و صادقی، الهه. (۱۴۰۰). سرمایه‌های اجتماعی و معنوی دفاع مقدس. مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، ۳(۵)، ۲۸۰-۲۴۵.
سلیمانی، مجید و اسلامی، مهدی. (۱۴۰۱). الگوی عوامل فرهنگی اجتماعی دفاع مقدس. مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، ۴(۷)، ۳۰-۱.
سوادکوهی, علیرضا. (1387). پژوهش دفاع مقدس، آسیب شناسی و راهکاراهیپیشنهادی. پژوهش های مدیریت و فرماندهی نظامی, 10(34), 19-52.
شعبانی سارویی، رمضان. (۱۳۹۴). طراحی و تدوین الگوی فرهنگ دفاع مقدس. فصلنامه مطالعات ملی، ۱۶(۶۳)، ۶۲-۴۵.
صادقی, علی. (1400). نقش گردشگری جنگ و یادمان‌های دفاع مقدس در تقویت قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس, 7(3), 209-228.
ظریف‌منش، حسین و حجازی، سید امین. (۱۴۰۱). نقش شورای عالی پشتیبانی جنگ در دفاع مقدس. مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، ۴(۷)، ۱۴۰-۱۱۹.
عامری شهرابی، محسن. (1393). نقش امنیت در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، نشریه امنیت ملی، 5(14)، 127-107.
علی‌پور، محمد؛ قاسمی، سید علیرضا، و نخعی، غلامرضا. (۱۴۰۱). بررسی و تحلیل وصیت‌نامه شهدای تربیت معلم خراسان جنوبی: مطالعه کیفی. مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، ۴(۷)، ۹۴-۶۵.
علی‌پور، محمد و محترمی، ریحانه. (۱۴۰۱). مطالعه تجارب زیسته رزمندگان فرهنگی از دوران هشت سال دفاع مقدس. مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، ۴(۶)، ۱۵۲-۱۱۹.
علیزاده، علی اکبر و رحمانی، محمدعلی،(1393). توانمندسازی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر تجارب دفاع مقدس و جایگاه فرماندهی در اندیشه ی دفاعی حضرت امام خامنه‏ای (مدظله العالی). همایش ملی تبیین اندیشه دفاعی امام خامنه‏ای (مدظله العالی).
فضائلی، احمد،(۱۳۸۱).نقش اوضاع تاریخی و محیطی در تحولات تعلیم و تربیت و تأثیر آن بر میزان رشد و شکوفایی خلاقیت و ارائه مصداق ان در دفاع مقدس، فصلنامه مصباح ، ۱۱(۴۳)، ۲۸_۶.
قدسیه، شهداد و محمودی صاحبی، مصطفی. (1401). ضرورت حفظ دستاوردهای فرهنگی، معنوی دفاع مقدس و بررسی تاثیرات جنگ نرم بر ساختار آن. شاهد اندیشه, 3(2), 109-130.
قهرمانی، شاهرخ و یوسف‌نژاد، فریدون. (۱۳۹۷). تأثیر تنگه هرمز بر استراتژی‌های دفاع مقدس. تهران: پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس.
محمدی‌فاتح، اصغر. (۱۳۹۷). فراتحلیل پژوهش‌های دفاع مقدس و تعیین سهم آن‌ها در حفظ و نشر ارزش‌ها در گام دوم انقلاب اسلامی. دوفصلنامه پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، ۱۰(۲۱)، ۲۲-۹.
مرادپیری، هادی و حشمتی‌جدید، مهدی. (۱۳۹۶). بررسی و تحلیل ظرفیت‌ها و دستاوردهای فرهنگی و اجتماعی ایران اسلامی در دوران دفاع مقدس. فصلنامه جامع دفاع مقدس، ۲(۱)، ۲۸-۱.
مرادپیری، هادی. (۱۳۹۵). راهبرد سیاست‌گذاری فرهنگی در زمینه علوم و معارف دفاع مقدس به منظور حفظ و انتقال آن به نسل‌های آینده. فصلنامه جامع دفاع مقدس، ۱(۱)، ۷۷-۵۷.
منصوری‌لاریجانی، اسماعیل. (۱۳۹۱). آشنایی با دفاع مقدس. تهران: پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس.
مولادوست، کیومرث؛ ابراهیمیان، محمد رضا و اکبریان، مصطفی. (۱۴۰۲). بررسی میزان آگاهی کارکنان وظیفه از مفاهیم دفاع مقدس (مطالعه موردی: یک واحد نظامی). فصلنامه پژوهش‌های راهبردی ارتش، ۲(۶)، ۱۴۶-۱۲۷.
مهدیزاده، ایرج؛ محترمی، ریحانه؛ پور سلطانی، سمیه و کریم زاده، محمد علی. (1396). دانش آموزان شهرستان بیرجند در هشت سال دفاع مقدس. خراسان جنوبی: انتشارات سپاه انصار الرضا(ع) استان خراسان جنوبی.
نظامی‌پور، قدیر. (۱۴۰۱). هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی سیاست خارجی ایران در دوران دفاع مقدس. فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، ۸(۱)، ۵۹-۳۵.
نوری، عباس. (۱۳۹۸). بررسی انواع ارتباطات در سبک زندگی شهدای هشت سال دفاع مقدس استان همدان، فصلنامه جامع دفاع مقدس، ۴(۲)، ۱۳۰_۱۰۳.
هاشم‌زهی، نوروز؛ یاحی، رسول و اصغری، انسیه. (۱۴۰۱). تحلیل جامعه‌شناختی مناسبات نظام آموزشی و جنگ (مورد مطالعه: تجربه تاریخی نقش آموزش و پرورش در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران). پژوهش‌های جامعه‌شناختی، ۱۶(۱)، ۱۱۰-۸۶.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار