وصیت شهدا

نقش فرهنگ شهادت در حفظ نظام و پایداری انقلاب اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. ali.ahmadpour@uma.ac.ir

چکیده

فرهنگ ایثار و شهادت، یکی از مهم‌ترین و ارزشمندترین مولفه‌های فرهنگی و سرمایه‌های اجتماعی انقلاب اسلامی ایران محسوب می شود که از مبانی دین مقدس اسلام نشئت گرفته شده است. هدف اصلی این پژوهش، تبیین و تحلیل جایگاه و نقش فرهنگ شهادت از دیدگاه مقام معظم رهبری و تأثیر آن در شکل‌دهی به هویت انقلابی و دینی، تقویت و تداوم انقلاب اسلامی ایران است. بررسی روش‌ها و راهکارهای گسترش و انتقال این فرهنگ در نسل‌های آینده از جمله اهداف این تحقیق است. در این راستا، روش تحقیق به‌صورت تحلیل محتوا و مطالعه کیفی سخنرانی‌ها، پیام‌ها و نوشته‌های مقام معظم رهبری انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که مقام معظم رهبری شهادت را نه‌فقط به‌عنوان یک پدیده فردی در میدان جنگ، بلکه به‌عنوان یک منبع عظیم فرهنگی، اجتماعی و سیاسی برای حفظ انقلاب اسلامی می‌دانند. گسترش فرهنگ شهادت در جامعه از طریق هنر و رسانه‌ها، و همچنین تکریم خانواده‌های شهیدان، از جمله محورهای اصلی تداوم این فرهنگ در نسل‌های جدید است. نتایج: این تحقیق نشان می‌دهد که فرهنگ شهادت نه‌تنها موجب تقویت مقاومت اجتماعی و سیاسی در برابر تهدیدات خارجی می‌شود، بلکه به‌عنوان یک ارزش دینی و فرهنگی، در حفظ و تداوم انقلاب اسلامی ایران و تقویت هویت ملی و دینی تأثیرات عمیق و مثبتی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Role of Martyrdom Culture in Maintaining the System and Sustainability of the Islamic Revolution from the Perspective of the Supreme Leader

نویسنده [English]

  • Ali Ahmadpour
Associate Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Literature and Humanities, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. ali.ahmadpour@uma.ac.ir
چکیده [English]

The culture of sacrifice and martyrdom is considered one of the most important and valuable cultural components and social capitals of the Islamic Revolution of Iran, which originated from the foundations of the holy religion of Islam. The main goal of this research is to explain and analyze the position and role of the culture of martyrdom from the perspective of the Supreme Leader and its impact on shaping the revolutionary and religious identity, strengthening and continuing the Islamic Revolution of Iran. The objectives of this research are to examine the methods and strategies for expanding and transmitting this culture to future generations. In this regard, the research method was carried out in the form of content analysis and qualitative study of the speeches, messages and writings of the Supreme Leader. The findings show that the Supreme Leader considers martyrdom not only as an individual phenomenon on the battlefield, but also as a huge cultural, social and political resource for preserving the Islamic Revolution. The spread of the culture of martyrdom in society through art and media, as well as honoring the families of martyrs, are among the main axes of the continuation of this culture in new generations. Results: This research shows that the culture of martyrdom not only strengthens social and political resistance against external threats, but also, as a religious and cultural value, has profound and positive effects on preserving and continuing the Islamic Revolution of Iran and strengthening national and religious identity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Culture of martyrdom
  • Islamic Revolution
  • sacrifice
  • Supreme Leader
  • family of martyrs
نهج‌البلاغه. (1380). ترجمه محمد دشتی، تهران: زهد، چاپ سوم.
صحیفه سجادیه. (1386). ترجمه حسین انصاریان، تهران: پیام آزادی، چاپ نوزدهم.
ابن فارس، ابوالحسین احمد بن فارس. (1399ق). «معجم مقاییس اللغة». بیروت: دارالفکر.
ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم. (۱۴۱۴ق). «لسان العرب». تحقیق جمال‌الدین میردامادی، بیروت: دارالفکر، چاپ سوم.
امام‌خمینی، سیدروح‌الله. (۱۳۸۹). «صحیفه امام». تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی، چاپ پنجم.
جعفری، محمدتقی. (۱۳۸۶). «ترجمه و تفسیر نهج البلاغه». تهران، فرهنگ اسلامی، چاپ یازدهم.
جمشیدی، محمدحسین. (1377). «اندیشه سیاسی شهید رابع سیدمحمدباقر صدر». تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
جوهری، اسماعیل بن حماد. (1404ق). «تاج‌اللغه و صحاح‌العربیه». بیروت: دارالعلم للملایین.
حمیدی، سعید. (1402). «بررسی راهبردهای اجتماعی و سیاسی فرهنگ ایثار و شهادت در توسعه تمدن نوین اسلامی (با استناد به فرمایشات مقام معظم رهبری (مد‏ظله‏العالی))». دوفصلنامه مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه، شماره 13، 40-22.
خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات مقام معظم رهبری (مد‏ظله‏العالی) در سال‌های مختلف، بازیابی از دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای: https://farsi.khamenei.ir
راغب‌اصفهانی، حسین‌بن‌محمد. (۱۴۱۲ق). «مفردات الفاظ‌القرآن، تحقیق صفوان عدنان». بیروت: دارالشامیه، چاپ اول.
سلطانی، حسین. (1402). «نقش فرهنگ ایثار و شهادت در اجرای مهندسی فرهنگ اقتصاد مقاومتی از دیدگاه مقام معظم رهبری (مد‏ظله‏العالی)». فصلنامه جامعه و سیاست، شماره 2، 82-67.
شریعتمداری، جعفر. (1384). «شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه». مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، چاپ دوم.
صدوق، محمد بن علی. (1362). «کتاب الخصال». قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طریحی، فخرالدین‌بن‌محمد. (۱۴۱۶ق). «مجمع‌البحرین». تحقیق احمد حسینی‌اشکوری، تهران: کتابفروشی مرتضوی، چاپ سوم.
عبدالمنعم، محمود عبدالرحمن. (1378). «معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة». قاهره: دارالفضیلة،
قرشی، سیدعلی‌اکبر. (۱۴۱۲ق). «قاموس قرآن». تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ ششم.
کلینی، محمدبن‌یعقوب. (۱۴۰۷ق). «الکافی». تصحیح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دارالکتب‌الاسلامیه، چاپ چهارم.
لوبون، گوستاو. (1318). «تمدن اسلام و عرب». ترجمه سیدمحمدتقی فخرداعی‌گیلانی، تهران: چاپخانه علمی، چاپ سوم.
مطهری، مرتضی. (۱۳۸۸). «مجموعه آثار استاد شهید مطهری». تهران: صدرا، چاپ چهارم.
مکارم شیرازی، ناصر. (1380). «تفسیر نمونه». تهران: دارالکتب‌الاسلامیه.
مکارم شیرازی، ناصر. (1385). «مشکات هدایت». قم: مدرسه‌الامام علی‌بن ابی‌طالب.
مکارم‌شیرازی، ناصر. (1371). «پیام قرآن: تفسیر نمونه موضوعی». قم: مدرسه‌الامام علی‌بن ابی‌طالب.
نوروزی، محمدجواد. (1392). «انقلاب اسلامی ایران؛ انقلاب بازگشت به سوی خدا». قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
واعظی، احمد. (1397). «حکومت اسلامی در اندیشه سیاسی اسلام». قم: انتشارات مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه.
یاریاب، علی‌اصغر و شجاعی، جبار. (1403). «مؤلفه‌های فرهنگ ایثار و شهادت در گفتمان مقاومت با تأکید بر منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای». مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، شماره 61، 58-46.
یداللهی، شهربانو. (1402). «رهیافتی بر راهبردها و اقدامات مدیریتی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت و دستاوردهای آن». فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، شماره 35، 129-105.