وصیت شهدا

تحلیل نمادهای طبیعی مقاومت درسه اثر داستانی راضیه تجار ( ستارۀ من،گمان مبر که شعله بمیرد و محبوبۀ صبح) بر اساس کهن الگوی یونگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، گروه آموزشی ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران؛ kalbalishahla@gmail.com

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه آموزشی ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران؛ ah-sanchooli@uoz.ac.ir

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه آموزشی ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران؛ momjavezy@yahoo.com

چکیده

نماد‌پردازی یکی از جریان‌های مهم ادبی است که در ادبیات دفاع مقدس، از بازتاب و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. چنانکه مخاطب با مطالعۀ این نمادها و کهن‌الگوها، ضمن رمزگشایی از آن‌ها به التذاذ ادبی دست یافته و با معیارها و سبک و اندیشۀ نویسنده آشنا می‌گردد. کهن‌الگوهایی که طی سال‌های متمادی به ضمیر ناخودآگاه انسان به ارث رسیده است و در شکل و هیئت نمادها متبلور شده‌اند. راضیه تجار، ازجمله نویسندگان معاصر و پرکار در حوزۀ ادبیات دفاع مقدس است. وی داستان‌های زیادی از زندگی و ایثار رزمندگان و شهدا نوشته است. او با کاربرد نمادهای مقاومت، نظیر گل سرخ، کبوتر، پرنده و رود، دریا و ماه و... به توصیف هنرمندانه‌ای از ویژگی‌های شهدا و رزمندگان پرداخته و آنان را به آینده‌ای روشن و پیوستن به عرصه‌های مبارزه تشویق کرده است.
هدف از این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی، انجام گرفته است، واکاوی نمادهای طبیعی مقاومت در سه اثر منتخب راضیه  تجار و تجزیه‌وتحلیل و معرفی آن‌هاست. نتایج به‌دست‌آمده حاکی از آن است که راضیه تجار با هفت دسته از نمادهای طبیعی، در این سه اثر، به نمادپردازی پرداخته است و کتاب «گمان مبر که شعله بمیرد» متعلق به دهۀ هشتاد که دهۀ طلایی آثار تجارمی‌باشد، به دلیل فنی‌تر شدن داستا‌ن‌های دفاع مقدس در این دهه، بالاترین میزان کاربرد نمادهای طبیعی مقاومت را به خود اختصاص داده است و کتاب «ستارۀ من» متعلق به دهۀ هفتاد به دلیل عینی‌تر بودن داستان‌های جنگ در دهه­های نخستین کمترین میزان کاربرد نمادها را به خود اختصاص داده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Jungian Archetype Analysis of the Natural Symbols of Resistance Through Razieh Tojar’s Fictions: My Star, Doubtlessly the Flame Will Never Die, and Morning Mahboobeh

نویسندگان [English]

  • shahla kalbali 1
  • Ahmad Sanchooli 2
  • Mohammad Mojavezy 3
1 Master of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Zabol University, Zabol, Iran; kalbalishahla@gmail.com.
2 Associate Professor of Persian Language and Literature, Teaching Department of Persian Literature, Faculty of Literature and Humanities, Zabol University, Zabol, Iran; ah-sanchooli@uoz.ac.ir
3 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Zabol University, Zabol, Iran. momjavezy@yahoo.com
چکیده [English]

        Symbolism is one of the most significant literary genres that play an essential role in holy defense literature. As the reader scrutinizes these symbols and archetypes, not only enjoys deciphering these literary works, but also gets acquainted with the standards, style, and thoughts of the author. Over the years, these archetypes were inherited by the subconscious of human beings which manifested in the form of symbols. Razieh Tojar is one of the contemporary and prolific authors in the holy defense genre who has written many stories about the lives and sacrifices of warriors and martyrs. She has artistically described the characteristics of martyrs and warriors by using symbols of resistance, such as rose, pigeon, bird, river, sea, and moon. Moreover, she encouraged them to be optimistic about the future and join the battlefield. This research aims to analyze and introduce the natural symbols of resistance in three selected works of Razieh Tojar, which have been done by a descriptive-analytical approach. The obtained results indicate that Razieh Tojar used seven categories of natural symbols in these three works. Since the book “Doubtlessly the Flame Will Never Die” belongs to the 80s, which is considered the golden decade of Tojar's works due to becoming more technical stories of the holy defense genre, it has made the most use of natural symbols of resistance. The least symbolism can be observed in the book “My Star” from the 70s, as the war stories became more objective in the first decades.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fiction
  • Jungian Archetype
  • Natural Symbols
  • Razieh Tojar
  • Resistance Literature

مراجع

  1. کتاب‌ها

    1. پورنامداریان، تقی. (1364). رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
    2. تجار، راضیه. (1381). گمان مبر که شعله بمیرد. چ اول. تهران: نسل کوثر.
    3. (1387). ستارۀ من. چاپ دوم. کرمان: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی لشکر 41 ثارالله.
    4. (1393). محبوبۀ صبح. چاپ اول. تهران: سورۀ مهر.
    5. چدویک، چارلز. (1382). سمبولیسم. ترجمۀ مهدی سحابی. چاپ سوم. تهران: نشر مرکز.
    6. رنگچی، غلامحسین. (1372). گل و گیاه در ادبیات منظوم فارسی. تهران: پژوهشگاه.
    7. روزبه، محمدرضا. (1386). ادبیات معاصر ایران شعر. چاپ سوم. تهران: نشر روزگار.
    8. سخنور، جلال. (1379). نقد ادبی معاصر. تهران: رهنما.
    9. شوالیه، ژان، گربران، آلن. (1379). فرهنگ نمادها. جلد اول. ترجمۀ سودابه فضایلی. تهران: جیحون.
    10. _______________. (1382). فرهنگ نمادها. جلد سوم. ترجمۀ سودابه فضایلی. تهران: جیحون.
    11. _______________. (1385). فرهنگ نمادها. جلد چهارم. ترجمۀ سودابه فضایلی، تهران: جیحون.
    12. _______________. (1387). فرهنگ نمادها. جلد پنجم. ترجمۀ سودابه فضایلی، تهران: جیحون.
    13. شمیسا، سیروس. (1390). بیان و معانی. تهران: میترا.
    14. شیمل، آنه ماری. (1383). گل و ستاره: دنیای تصویرها در شعر فارسی. ترجمۀسید سعید فیروزآبادی. تهران: پیـام خاور.
    15. عفیفی، رحیم. (1374). اساطیر فرهنگ ایران. جلد اوّل. چاپ اوّل. تهران: توس.
    16. فاطمی، سعید. (1347). اساطیر یونان. تهران: دانشگاه تهران.
    17. کوپر، جین. (1387). فرهنگ مصّور نمادهای سنتی. ترجمۀ ملیحه کرباسیان. چاپ دوم. تهران: فرهنگ نشرنو.
    18. محقق، جواد. (1390). بیداری کلمات، بررسی و تحلیل شعر مقاومت. چاپ اوّل. تهران: روایت فتح.
    19. میرصادقی، میمنت. (1373). واژه‌نامه هنر شاعری. تهران: کتاب مهناز.
    20. نامور مطلق، بهمن. (1394). فرهنگ مصور نمادهای ایرانی. چاپ یکم. تهران: نشر شهر.
    21. یاحقی، محمدجعفر. (1369). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات چاپ اول. تهران: سروش.
    22. ___________. (1386). شناخت اساطیر ایران و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی. تهران: فرهنگ معاصر.
    23. یونگ، کارل گوستاو (1393). انسان و سمبل‌هایش. ترجمۀ محمود سلطانیه. چاپ نهم. تهران: جامی.

    مقاله‌ها

       24. آرمین، منیژه. (1374). «سفر به ریشه‌ها: راضیه تجار، نویسنده‌ای است که با کلمات نقاشی می‌کند». ادبیات داستانی. شماره 38، صص27-27.

       25. آور زمانی، فریدون. (1390). «نگاهی به رازهای ماه در ایران باستان». منظر. شماره 14، صص 9-6.

    1. برزین، پروین. (1356). «مفاهیم نقوش بر سفال دوران پیش‌ازتاریخ». هنر و مردم. سال 16، شماره 184-185، صص 109-103.
    2. پارسی نژاد، کامران. (1380). «گشت‌وگذار در کوچۀ اقاقیا». ادبیات داستانی. شمارۀ 54، صص 113-109.
    3. دستغیب، عبدالعلی. (1380). «پرسه ای در کوچه اقاقیا». مجله کیهان فرهنگی. شمارۀ 176، صص 72-77.
    4. (1373). «نرگس‌ها داستان های دیگر». مجله کیهان فرهنگی. شمارۀ 108، صص 38-34.
    5. حُری، ابوالفضل. (1377). سفر به ریشه ها، «نقد آثار داستانی راضیه تجار». ادبیات داستانی. شمارۀ 46، صص 113-105.
    6. سعیدی، مهدی. (1385). «رویکرد عمدۀ ادبیات داستانی جنگ». پژوهش‌نامۀ زبان و ادب فارسی. شمارۀ 7، صص 36-21.
    7. سلامی، معصومه. (1388). «گل‌سرخ در نگاه سعدی». ادبیات فارسی. دورۀ 5، شماره، صص 219-200.
    8. سنچولی، احمد، مجوزی، محمد و کلبعلی، شهلا. (1401). «تجلی مؤلفۀ شهادت در سه آثار داستانی از راضیه تجار («ستارۀ من»، «گمان مبر که شعله بمیرد»، «محبوبۀ صبح»). دفاع مقدس و نبردهای معاصر. دورۀ 4، شمارۀ 1، صص 20-1.
    9. شریفیان، مهدی، داربیدی، یوسف. (1386). «بررسی سمبل‌های سیب، کبوتر، گل سرخ و نیلوفر در اشعار سهراب سپهری». نثر پژوهی ادب فارسی. شماره 21، (پیاپی 18)، صص 84-59.
    10. صرفی، محمدرضا. (1386). «نماد پرندگان در مثنوی». پژوهش‌های ادبی. سال 5، شماره 18، صص 76-53.
    11. صرفی، محمدرضا. (1393). «گسترۀ ادبیات پایداری»، ادبیات پایداری کرمان. سال ششم، شمارۀ 10، صص 238-207.
    12. عرب یوسف‌آبادی، فائزه. کلبعلی، شهلا. (1397). «بررسی سبک زنانه در رمان کوچۀ اقاقیا (نوشته راضیه تجار)» زن و فرهنگ. سال نهم، شمارۀ 35، صص 74-61.
    13. فولادی، محمد، حسن‌پور، مریم. (1394). «نقش نماد و نمادگرایی در زندگی بشر». سال ششم (پیاپی 24)، شماره چهارم، صص ١52 ـ 133.

    منابع اینترنتی

    1. نماد گل کوکب چیست؟ https://shermila.net. تاریخ بارگذاری: 26/ 5/ 1400. تاریخ بازدید 25/ 3/ 1401.

    Referencs

    1. Chevalier, J (1969). Pictonnuire des symboles. Edition, Laffont, Paris.
    2. Cuddon, J. A. & Preston, C. (1998), A Dictionary of Literar Terms and Literary Theory, Oxford UK, Blackwell.
مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر
دوره 4، شماره 7
اسفند 1401
صفحه 277-300

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار