وصیت شهدا

واکاوی نقش وزارت بهداشت و درمان در جنگ تحمیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگرگروه اجتماعی اقتصادی، موسسه تحقیقات اجتماعی کندوکاو، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی و ارتباطات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق، تهران،ایران؛ no_hashemzehi@yahoo.com

چکیده

در اغلب بحران ها به ویژه جنگ، کاهش تلفات انسانی، شرط اصلی پیروزی است. توسعه علوم پزشکی و استفاده از امکانات پیشرفته و تجهیز نفرات به آخرین فناوری های روز پزشکی، منجر به کاهش نقاط ضعف و افزایش عوامل پیروزی درجنگ می گردد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش وزارت بهداشت و درمان درجنگ، تلاش کرده تا با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از اسناد و منابع دست اول و دوم و روایت افراد مطلع، پشتیبانی این وزارتخانه از نیروهای درگیر جنگ در مقطع تاریخی 1359 تا 1367 را گزارش کند. با شروع جنگ تحمیلی، نظام بهداشت و درمان در هماهنگی با دیگردستگاه ها، درگیرمسائل جنگ شد. نتایج نشان می دهد که  توسعه آموزش بهداشتی و درمانی، توسعه بیمارستان و بخش های بیمارستانی در مناطق درگیر، ارائه خدمات درمانی بهداشتی به مجروحین بمباران شیمیایی و هوایی، ایثارگران، مهاجرین، آوارگان، پناهندگان، اسیران، تامین کادر درمانی و بهداشتی و تامین دارو و تجهیرات پزشکی جبهه ها و همچنین هماهنگی و اعزام مجروحین به خارج از کشور از مهمترین گونه های عملکرد تخصصی، و از سوی دیگر، جمع آوری و ارسال کمک های نقدی، کالایی به جبهه، اقدامات حقوقی و قانونی برای ایثارگران و دانشجویان شاهد و گسترش خدمات به جامعه برای بالابردن رضایتمندی از مهمترین گونه های عملکرد عمومی این وزارتخانه بوده است. همچنین  ابتکار و خلاقیت، پویایی و انعطاف پذیری سریع، قدرت تصمیم گیری و آزادی عمل منطقی و مؤثر درصحنه عمل، سازماندهی متناسب با رزم و جذب نیروهای خلاق و نوآور، مدیریت و فرماندهی وکنترل انقلابی، حفظ روحیه خطر پذیری و جسارت  به عنوان ویژگی های کنشگری بهداشت و درمان در جنگ  احصاء گردید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the role of the Ministry of Health in the imposed war

نویسندگان [English]

  • Rasul Yahi 1
  • Nowruz Hashemzehi 2
1 Researcher of Social and Economic Group, Kendokav Social Research Institute, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Social Sciences and Communication, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Tehran East Branch, Tehran, Iran; no_hashemzehi@yahoo.com
چکیده [English]

In most crises, especially war, the reduction of human casualties is the main condition for victory. The development of medical sciences and the use of advanced facilities besides equipping of personnel with the latest medical technologies lead to the reduction of weak points and therefore increases the factors related to the victory in war. The current research aims to analyze the role of the Ministry of Health and Medicine in the war, and tries to report the support of this ministry has been applied to the forces engaged in the war in the historical period from 1359 to 1367. First and second hand documents and sources and the narration of informed people were the resources cited. With the start of the imposed war, the health and treatment system, in coordination with other institutions, got involved in war issues. The results demonstrate that the development of health education, the development of hospital and hospital departments in the affected areas, the provision of health care services to the injured of chemical and aerial bombardment, martyrs, immigrants, refugees, prisoners, the provision of medical and health staff and the provision of medicine and the medical equipment of the fronts, as well as the coordination and sending of the wounded abroad, are among the most important types of specialized functions have been considered. On the other hand, collecting and sending cash donations and goods to the front, legal and legal measures for martyrs and students, witnessing and expanding Service to the community to increase satisfaction has been one of the most important types of public performance of this ministry. Also, initiative and creativity, fast dynamism and flexibility, decision-making power and freedom to act logically and effectively in the field of action, organizing according to combat and attracting creative and innovative forces, revolutionary management and command and control, maintaining the spirit of risk-taking and courage as characteristics The activism of health and treatment in the war was counted.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imposed War
  • Ministry of Health
  • Relief
  • Combat Health
  • Combat Medicine

مراجع

  1. ادیبی سده، مهدی (1381). جامعه‌شناسی جنگ و نیروهای نظامی. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها، اصفهان: انتشارات سمت.
  2. ایزدی، فؤاد. شاد، محمد (398). رابطه دانش و قدرت در جنگ سرد؛ بررسی تجربه شبکه‌سازی روشنفکران توسط آمریکا. فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره 22، شماره 83 - شماره پیاپی 1، صفحه 123-166.
  3. بابائی، نعمت‌الله (1382). سیاست اجتماعی و سلامت. فصلنامه رفاه اجتماعی، ویژه‌نامه سیاست اجتماعی، جلد ۳، شماره، ۱۰ صفحات ۲۳۲-۲۰۱.
  4. بوتول، گاستون (1396). جامعه‌شناسی جنگ، ترجمه هوشنگ فرخجسته، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
  5. حاج‌احدی، توکل. نویدی، علی‌اکبر. ابوالقاسمی، حسن. محبی، حسنعلی (1381). مروری بر تجربیات بهداری سپاه در دوران دفاع مقدس. عملیات والفجر 10؛ فصلنامه طب نظامی، سال 4، ش 2، صص 80- 75.
  6. حاج احدی، توکل. فتحیان، نصرالله (۱۳۹۲) نقش و عملکرد بهداری رزمی در دوران دفاع مقدس (گزارش پروژه).
  7. حسینی بهشتی، سید علیرضا. ملکی، عباس (1399). برگ‌هایی از کارنامه دولت جنگ 1360.1368 تهران: انتشارات روزنه.
  8. حیدرپور، عوض (1376). نقش سازه‌های مستحکم بیمارستانی در فعالیت‌های پزشکی و کاهش آمار شهدا در دفاع مقدس. مجموعه مقالات مهندسی جنگ، اداره مهندسی ستاد مشترک سپاه.
  9. حیدری، کیومرث. عبدی، فریدون (1391). جنگ‌های آینده و مشخصات آن با تحلیلی بر دیدگاه برخی صاحب‌نظران نظامی غرب. فصلنامه علمی- پژوهشی مدیریت نظامی، شماره 48، سال دوازدهم، زمستان 1.
  •  
  1. رحمانی، رمضان. مهرورز، شعبان. زارعی زوارکی، اسماعیل. پور عباس، عباس و ملکی، حسن (1390). نقش طب نظامی در نیروهای مسلح و ضرورت توسعه برنامه‌های آموزشی تخصصی در طب نظامی ایران. مجله طب نظامی، دوره ۱۳، شماره ۴، صص 247-252.
  2. روزنامه جمهوری اسلامی: 21/1/1359، 11/8/1359، 21/11/1360، 2/2/1361، 6/11/1361، 24/11/1361، 10/1/1364، 25/1/1364، 9/2/1364، 6/3/1364، 12/5/1364، 11/10/1364، 28/11/1364، 7/1/1365، 28/1/1365، 28/12/1365، 4/7/1366، 7/8/1366، 24/10/1366، 11/7/1367، تهران، ایران.
  3. روزنامه صبح آزادگان 1/7/1363 تهران ایران.
  4. زارعی، جواد. ندری، خدیجه. جلال‌الدین صالحی، مرضیه. محمدی، علی. واحدی برزکی، اکرم (1394). بررسی وضعیت نگهداری پرونده‌های پزشکی مجروحان جنگ تحمیلی در بیمارستان‌های دانشگاهی شهر اهواز. مجله تحقیقات بالینی در علوم پیراپزشکی، سال 4، شماره 4.
  5. صادقی فسایی، سهیلا. عرفان منش، ایمان (1394). مبانی روش‌شناختی پژوهش اسنادی در علوم اجتماعی. مجله راهبرد فرهنگ، دوره:8، شماره:29، صفحات:61-91
  6. طهماسبی پور، امیر هوشنگ (1393). سیر تحول بیمارستان‌های صحرایی در جنگ تحمیلی. نگین ایران: فصلنامه تخصصی مطالعات دفاع مقدس، دوره 12، شماره ۴۵.
  7. عراقی زاده، حسن. حیدرپور، عوض. فراست کیش، رسول. ملاصادقی، غلامعلی (1380). نقش سازه‌های مستحکم بیمارستانی در فعالیت‌های پزشکی و کاهش آمار شهدا در دفاع مقدس. مجله پزشکی کوثر، ش 6(3)، صص 146- 139.
  8. علیاری، شهلا. زارعیان، آرمین. حاتمی، زهرا. علیاری، محبوبه (1394). تبیین تجربه‌ها و خاطرات معنوی کارکنان بهداشت و درمان در دفاع مقدس به روش تحلیل محتوای کیفی تجمعی، مجله طب نظامی، دوره 17، شماره 3.
  9. غنجال، علی. متقی، منیژه. فروتن، قاسم (1384). مدیریت بهداری رزمی در پدافند جنگ‌های نوین. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، سال 3، شماره.2
  10. فارسی، زهرا. دهقان نیری، ناهید (1396). درد و رنج: تجربه کارکنان حرفه‌ای مراقبت بهداشتی در جنگ ایران و عراق- یک مطالعه تحلیل محتوا. نشریه: مجله طب نظامی، دوره 19، شماره 3، صفحات:222-233.
  11. فارسی، زهرا. آزرمی، سمیه (1394). مروری بر تجارب به ثبت رسیده کارکنان حرفه‌ای مراقبت بهداشتی در طول جنگ‌های مختلف با تمرکز بر جنگ عراق علیه ایران. مجله علوم مراقبتی نظامی، سال 2، شماره 4.
  12. فیروزکوهی، محمدرضا. ضرغام بروجنی، علی. نورانی، مرتضی. رهی، مزگان. بابائی پور، محمد (1394). تأثیرات جنگ تحمیلی بر پرستاری در ایران. مجله طب نظامی، دوره 17، شماره 3.
  13. قاراخانی، معصومه (1391). دولت و سیاست سلامت در ایران سال 1360 تا 1388. فصل‌نامه علوم اجتماعی، شماره 61.
  14. کیانی، طیبه (1396). شاهکارهای مهندسی دفاع مقدس، سردار شهید مهندس سید محسن صفوی و قرارگاه مهندسی صراط المستقیم. اصفهان: ستارگان درخشان.
  15. مرندی، سید علیرضا (11/9/1395). مصاحبه شفاهی در ارتباط با نقش و عملکرد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در دوران دفاع مقدس. تهران: باغ‌موزه دفاع مقدس.
  16. مرندی، علیرضا. عزیزی، فریدون. لاریجانی، باقر. جمشیدی، حمیدرضا (1393). سلامت در جمهوری اسلامی ایران 1357 تا 1392، دو جلد. تهران: انتشارات اطلاعات.
  17. معاونت پژوهشی دفتر مطالعات فناوری نوین (1389). مصوبه‌های هیئت‌وزیران. مجموعه قوانین و مقررات کشور، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، نسخه اینترنتی.
  18. منافی، هادی (20/10/1395). مصاحبه شفاهی در ارتباط با نقش و عملکرد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (بهداری) در دوران دفاع مقدس. تهران: باغ‌موزه دفاع مقدس.
  19. مؤسسه بهداری رزمی دفاع مقدس و مقاومت ir
  20. نامجوی‌ نیک، خسرو (1389). تاریخچه طب نظامی از دوران ایران باستان تا پایان هشت سال دفاع مقدس. تهران: انتشارات ایران سبز.
  21. وزارت بهداشت و درمان (1389). گزارش عملکرد سی‌ساله وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی. اداره کل روابط عمومی وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی.
  22. وزیریان، پرویز (23/9/1395) مصاحبه شفاهی در ارتباط با نقش و عملکرد سازمان بهداری استان خوزستان در دوران دفاع مقدس. تهران: باغ‌موزه دفاع مقدس.
  23. هوشیار حاجی حسینی، جهانگیر (1366). وضعیت اقتصادی بخش بهداشت و درمان در سال 1365. وزارت برنامه‌وبودجه، معاونت امور اجتماعی، مدیریت بهداشت و درمان.

منابع لاتین

  1. Hewett, M. (2004), Michel Foucault: power/knowledge and epistemological prescriptions. Richmond: University of Richmond- Honors Thesis.
  2. Gutman M, Drescher MJ. The role of emergency medicine

in the military. IJOEM J. 2006;6(4):32-5.

  1. Knight, P. (2001), Conspiracy culture: from the Kennedy assassination to the X-Files. London:
مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر
دوره 4، شماره 7
اسفند 1401
صفحه 193-220

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار