وصیت شهدا

تأثیرسنجی امنیتی حضور داعش در افغانستان بر جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت امور دفاعی، گروه آموزشی دیپلماسی دفاعی، دانشکده مطالعات بین الملل، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران؛ aslizadehamir@gmail.com.

2 پژوهشگر گروه آموزشی دفاع مقدس، مرکز مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، تهران، ایران؛ m.radmehr1362@gmail.com

3 عضو هیئت علمی گروه تاکتیک و عملیات، دانشکده تربیت جهادی، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، تهران، ایران.

چکیده

 گروه تروریستی ـ تکفیری «داعش» به عنوان شاخه‌ای از جریان القاعده، یکی از رادیکال‌ترین گروه‌های افراط‌گرا در منطقه غرب آسیا می‌باشد که در اواسط سال 2013م اعلام موجودیت کرد و توانست به سرعت بر بخش‌های قابل‌توجهی از خاک دو کشور مهم سوریه و عراق سیطره پیدا کند. سرانجام سیطره سرزمینی این «توده سرطانی و مهلک» در اواخر سال 2017م با آزادسازی شهر بوکمال در سوریه پایان پذیرفت. به دنبال شکست داعش در سرزمین‌های عربی، افغانستان به عنوان یکی از مستعدترین کشورها برای حضور تروریست­های داعش، مورد توجه قرار گرفت. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی می‌کوشد تا به این سؤال اساسی پاسخ دهد که اساساً عوامل مؤثر بر قدرت‌یابی داعش در افغانستان و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران چیست؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «موقعیت ژئوپلیتیک افغانستان»، «زمینه‌های اقتصادی»، «شکاف‌های قومی و مذهبی»، «ضعف ساختاری و حاکمیت مرکزی»، «تأمین منافع عربستان سعودی به عنوان حامی داعش»، «جنگ نیابتی آمریکا علیه ایران» از جمله مهم‌ترین عوامل حضور داعش در افغانستان و «ضدیت داعش با تشیع»، «تهدید امنیتی مرزهای شرقی ایران»، «توسعه نفوذ عربستان سعودی»، «پیاده‌سازی الگوی عراقی ـ سوری در شرق ایران» و ... از مهم‌ترین تأثیرات حضور داعش در افغانستان بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Assessing the security impact of the presence of ISIS in Afghanistan on the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • Bahram Aslهzadeh 1
  • Mohsen Radmehr 2
  • Ali Ismailzadeh 3
1 Master's student in Defense Affairs Management, Department of Defense Diplomacy, Faculty of International Studies, Imam Hossein University (AS), Tehran, Iran; aslizadehamir@gmail.com.
2 Researcher of Holy Defense Educational Department, Holy Defense Studies Center and Contemporary Battles, Imam Hossein University of Officer Training and Guard Training, Tehran, Iran; m.radmehr1362@gmail.com
3 Faculty member of Tactics and Operations Department, Faculty of Jihadi Training, Imam Hossein University of Officers and Guard Training, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The Takfiri terrorist group "ISIS" as a branch of Al-Qaeda is one of the most radical extremist groups in the West Asia region, which announced its existence in the middle of 2013 and was quickly able to control significant parts of the territory of two important countries, Syria and Iraq. Finally, the territorial control of this "cancerous and deadly mass" ended in late 2017 with the liberation of the city of Bokmal in Syria. Following the defeat of ISIS in Arab lands, Afghanistan was considered as one of the most susceptible countries for the presence of ISIS terrorists. This research with a descriptive-analytical method tries to answer this basic question: What are the main factors influencing the rise of ISIS in Afghanistan and what are its effect on the national security of the Islamic Republic of Iran?  The findings of the research show that "Afghanistan's geopolitical situation", "Economic fields", "Ethnic and religious divides", "Structural weakness and central governance", "Saudi Arabia's interests as a supporter of ISIS", "American's proxy war against Iran" are the most important factors of the presence of ISIS in Afghanistan and also "fighting ISIS with Shiism", "the security threat of Iran's eastern borders", "the expansion of the influence of Saudi Arabia", "the implementation of the Iraqi-Syrian model in the east of Iran" are the most important effects of the presence of ISIS in  Afghanistan on the national security of the Islamic Republic of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ISIS
  • Afghanistan
  • National Security
  • Islamic Republic of Iran

مراجع

  1. ابراهیم نژاد، محمد (1393). «داعش: دولت اسلامی عراق و شام»، قم: انتشارات دارالاعلام لمدرسه اهل البیت (ع).
  2. البکری، عبدالرحمن (2015). «داعش و مستقبل العالم»، آلمان: دارالغرباء.
  3. الهاشمی، هشام (2015). «داعش»، لندن: دارالحکمه.
  4. بشکنی، غلامحسین (1397). افغانستان، تلاقی و تباین طالبان، حکمتیار و داعش، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، تابستان، شماره 74، صفحات 100 ـ61
  5. چگنی زاده، غلامعلی و سجادپور، سید محمدکاظم و جهانبخش، محمدتقی (1400). «پیامدهای گسترش حضور داعش در افغانستان بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره113.
  6. پارسانیا، حمید (1378). «روشنفکری دینی در تاریخ معاصر ایران»، پژوهش‌های مدیریت راهبردی، شماره 17 و 18.
  7. رادمهر، محسن و همکاران (1395)؛ آشنایی با جریان‌های سلفی تکفیری منطقه غرب آسیا، تهران: مرکز باقرالعلوم سپاه
  8. رادمهر، محسن؛ عابدی، اکبر (1399). «بررسی جریان القاعده افغانستان؛ ماهیت، تبارشناسی و عقاید آن»، مقالات دو فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، دوره 4، شماره 1
  9. زمانی، سید قاسم (1394). «ماهیت حقوقی داعش: د ولت یا بازیگر؟»، فصلنامه دولت پژوهی، سال اول، شماره 1.
  10. سیمبر، رضا و آذین، صدیقه (1398). «چالش‌های امنیتی سیستان و بلوچستان به دنبال حضور طالبان و داعش در افغانستان»، فصلنامه مطالعات آسیای جنوب غربی، زمستان، شماره 8، صفحات 130ـ91)
  11. قربان پور، علی؛ قربان پور، محمد (1397). «مفهوم امنیت ملی و نقش قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در تامین آن»، همایش جشنواره تالیفات علمی برتر علوم انسانی اسلامی ـ جایزه ویژه علامه جعفری
  12. عالیشاهی، عبدالرضا؛ تاجیک، هادی؛ فروزان، یونس (1396). «بررسی دلایل حضور گروهک تروریستی ـ تکفیری داعش در افغانستان بر اساس تئوری دومینوی ویلیام بولیت»، فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره 45، صفحات 195ـ173
  13. عطوان، عبدالباری (2015). «الدوله الاسلامیه: الجذور، التوحش، المستقبل»، بیروت: دارالساقی.
  14. کسرایی، محمد سالار و داوری مقدم، سعیده (1393). «برآمدن داعش در خاورمیانه: تحلیلی جامعه‌شناختی»، فصلنامه روابط خارجی، سال هفتم، شماره 25.
  15. کشور، محمدعلی (1395). «تبیین شکل‌گیری جاهلیت مدرن در کشورهای اسلامی با رویکرد تطبیقی به دو جریان طالبان و داعش»، مشهد: همایش ملی اسلام و جاهلیت مدرن، جامعه المصطفی العالمیه (ص).
  16. محمودی، زهرا و ملازهی، پیر محمد (1395). «داعش در افغانستان؛اهداف و چشم‌انداز آن»، پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، سال اول، شماره 1.
  17. محمدی، سعید و نوروزی، مجتبی (1400). «چگونگی شکل‌گیری و ممکن شدن داعش و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات دولت پژوهی در جمهوری اسلامی ایران، دوره 7، شماره 2
  18. مرادیان، محسن (1388). «تهدید و امنیت»، تهران: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید صیاد شیرازی.
  19. مستوفی، فرید (1393). «داعش تیغ دو لبه»، ماهنامه گزارش، شماره260.
  20. مناع، هیثم (2015). «خلافه داعش»، کوبنهاغن: الموسسه العربیه الاروبیه للنشر.
  21. نافع، بشیر موسی (2014). «الظاهر السلفیه، التعددیه التنظیمیه و السیاسات»، بیروت: الدارالعربیه للعلوم.
  22. نطاق پور، مهدی ورضاپور، یاسر وپورآسیاب، روح الله (1399). «تاثیر اندیشه سیاسی سلفی – تکفیری بر ناامنی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، سال سوم، شماره 5.
  23. هوشنگی و پاکتچی، حسین و احمد (1390). «بنیادگرایی و سلفیه بازشناسی طیفی از جریان‌های دینی»، چاپ اول، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).

منابع اینترنتی

  1. امام خامنه‌ای (مدظله العالی)، سید علی، بیانات رهبر انقلاب، قابل‌دسترس در : http://farsi.khamenei.ir/speech
  2. تارنمای تابناک، (30 فروردین 1394). «معضل جدید افغانستان؛ انتشار داعش»، قابل‌دسترس در: http://www.tabnak.ir/fa/news/492636
  3. رمضانی بونش، فرزاد (30 تیر 1394). «مهم‌ترین چالش‌های پیش روی داعش در افغانستان»، قابل‌دسترس در: khorasanzameen.net/php/read.php?=3103
  4. قربانی، مصطفی (11 خرداد 1394). «داعش چرا و چگونه راهبرد اهداف آمریکا در غرب آسیا»، پایگاه تحلیلی شاهین: قابل‌دسترسی در: Htpp://shahina.ir32202
  5. طائی، علی (24 اسفند 1393). «آسیای مرکزی کانون تکاپوی یارگیری داعش»، قابل‌دسترسی در: http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1945331
  6. موسوی مبلغ، سید مصطفی (1393). «بررسی علل نفوذ داعش در افغانستان»، قابل‌دسترسی در:payamaftab.com/fa/article/31876
  7. نوائی، علی‌اکبر (1393). «داعش بازی نو، مرزهای خیالی و اهداف واقعی، خراسان زمین حوت»، قابل‌دسترسی در: khorasanzameen.net/php/read.ph?id=291g

منابع لاتین

  1. Bjelica,Jelena (2020):New World Drug Report:Opium Production in Afghanistan Remained the Same in 2019,Afghanistan Analysts Network,Availableat:http://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/Accessed on:10 November2020.
  2. Byrne,Hannah,Krzyzaniak,John,Khan,Qasim, (2015):The Death of Mullah Omar and Rise of ISIS in Afghanistan,Instiute,for the Study of War,17August.
  3. Fawaz,Gerges, (2014):ISIS and the Third Wave of Jihadism,Middle East Journal,Issue767,Vol.113.
  4. Gordon,Michael(2020):Islamic State Building Nests in Afghanistan,U.S.Says.New york times,Available at:http://www.nytimes.com/2015/12/19/world/Accessed on 21 November 2020.
  5. Jenkins,Brian, (2011):AL Qaeda After Bin Laden Implications for American Stratege,Subcommittee on Emerging Threats and Capabilities on June 22,2011.
  6. Johnson,Casey Garret,Masood Karokhail and Rahmatullah Amiri(2016):The Islamic State in Afghanistan,Available at:http://www.usip.org/publications/Accessed on 21November2020.
  7. Katzman,Kennethand Klyton Thomas(2017),Afghanistan: Post-Taliban-Governance,Security,and U.S.Policy,Congressional Research Service.
  8. Visser,Steve and Popalzain,Masoud, (2016):ISIS claims Afghanistan explosion that kills dozens,CNN,July24,2016.

 

مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر
دوره 4، شماره 6
مرداد 1401
صفحه 153-180

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار