وصیت شهدا

مطالعه تجارب زیسته رزمندگان فرهنگی از دوران هشت سال دفاع مقدس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای برنامه ریزی درسی، گروه آموزشی برنامه ریزی درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران؛ m.alipour@birjand.ac.ir.

2 کارشناسی ارشد تاریخ تشیع، گروه آموزشی تاریخ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور مشهد، مشهد، ایران؛ mohtarami.prs@gmail.com.

چکیده

فرهنگیان همیشه به‌عنوان اقشار تأثیرگذار در مسائل اجتماعی مطرح بوده‌اند. حضور فرهنگیان در دوران هشت سال دفاع مقدس یکی از عرصه‌های حضور فعال و گسترده آن‌ها بوده است. در پژوهش حاضر تجارب زیسته رزمندگان فرهنگی جنگ تحمیلی استان خراسان جنوبی از حضور در هشت سال دفاع مقدس به شیوه کیفی و از نوع پدیدارشناسی بررسی شد. با توجه به ماهیت پژوهش از روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع معیار استفاده شد که با مصاحبه عمیق 10 نفر، داده‌های اخذشده به اشباع رسید. داده‌های حاصل از تجارب زیسته رزمندگان دفاع مقدس به روش هفت مرحله‌ای کُلایزی (2002) مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند و از نرم‌افزار MAXQDA11 به‌عنوان ابزار تحلیل داده‌ها پژوهش استفاده شد. یافته‌های حاصل از تجارب زیسته رزمندگان فرهنگی دفاع مقدس در 6 مضمون اصلی «علت حضور»، «پیامدهای جنگ»، «نقش امام خمینی (ره)»، «نقش فرهنگیان و دانش‌آموزان»، «رسالت مجتمع رزمندگان» و «نقش بانوان فرهنگی» دسته‌بندی شد. به‌طورکلی یافته‌ها نشان می‌دهد که رزمندگان فرهنگی نقش مثبت و تأثیرگذاری در ابعاد مختلف در دوران هشت سال دفاع مقدس داشتند. می‌توان از یافته‌های پژوهش نتیجه گرفت که رزمندگان با داشتن انگیزه­ای ارزشمند در جنگ حضور پیدا کرده و با بهره‌گیری از تخصص شغلی در راستای امر آموزش و تربیت در داخل و خارج جبهه گام‌های اساسی را برداشته‌اند و همچنین رزمندگان و بانوان فرهنگی در حوزه پشتیبانی و مسائل بهداشتی و درمانی در این دوران نقش‌آفرینی کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying the lived experiences of cultural warriors from the eight years of sacred defense

نویسندگان [English]

  • Mohammad Alipour 1
  • Reyhaneh Mahtarami 2
1 PhD student in Curriculum Planning, Educational Department of Curriculum Planning, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Birjand University, Birjand, Iran; m.alipour@birjand.ac.ir.
2 MA in Shiite History, Department of History, Faculty of Theology and Islamic Studies, Payam Noor Mashhad University, Mashhad, Iran; mohtarami.prs@gmail.com.
چکیده [English]

Educators have always been prominent as influential groups in social issues. The presence of educators during the eight years of Sacred Defense has been one of the areas of their active and extensive presence. In the present study, the lived experiences from participating of the cultural warriors of South Khorasan province in the eight years of sacred defense have been investigated in a qualitative and phenomenological way. According to the nature of the research, the purposeful sampling method of criterion type has been used and with the in-depth interview of 10 people, the obtained data reached saturation. The data obtained from the lived experiences of the warriors of the Sacred Defense have been analyzed using the seven-step method of Colaizi (2002) and MAXQDA11 software has been used as a research data analysis tool. Findings from the lived experiences of the cultural warriors of the Sacred Defense in 6 main theme has been categorized: "Reason of Presence", "Consequences of War", "Role of Imam Khomeini (RA)", "Role of Educators and Students", " Mission of Warriors’ learning Complex" and "Role of Cultural Women". In general, the findings show that cultural warriors had a positive and influential role in different dimensions during the eight years of sacred defense. It can be concluded from the findings of the research that the warriors have participated in the war with valuable motivations and by taking advantage of their professional expertise in the field of education and training inside and outside the front, they have taken fundamental steps, as well as cultural warriors and women in the field of support and health issues have played a fundamental role in this era.

کلیدواژه‌ها [English]

  • War
  • Sacred Defense
  • Warriors
  • Cultural
  • Students
  1. ابراهیمی وهمکاران (1398). کتاب درسی آمادگی دفاعی پایه نهم متوسطه. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی (سمت)-شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  2. التیامی نیا، رضا (1400). تحلیل گفتمانی و جامعه‌شناختی دفاع مقدس و تأثیر آن در تقویت همبستگی، وحدت و قدرت ملی. پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 10(36)، 9-35.
  3. ارجینی، حسین و عبداللهی، زهرا (1394). راهبردهای امام خمینی در مدیریت دفاع مقدس. فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، 12(42)، 139-158.
  4. استادحسنلو، حسین؛ چوپانی، حیدر و حشمتی، رسول (1390). بررسی تأثیر جنگ تحمیلی بر ایجاد و تداوم نهادهای اجتماعی. فصلنامه مطالعات جنگ عراق و ایران، 1(1)، 161-136.
  5. اولاد، هادی، الهی منش، محمدحسن و پریزاد، رضا (1400). دفاع مقدس؛ کنش-واکنش های جمعی و ارتقای پایدار همبستگی اجتماعی. نشریه علمی مطالعات انقلاب اسلامی، 18(64)، 47-66.
  6. بیات، حسن (1400). عملیات کربلای 4 پیچیده‌ترین عملیات دفاع مقدس و علل شکست آن. دو فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، 3(5)، 191-212.
  7. بیات، عبدالحمید (1400). جانشین پروری در دفاع مقدس: الگوی رفتاری فرمانده وقت سپاه. دو فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، 3(4)، 231-256.
  8. تهامی، سید مجتبی (1380). سیاست آمریکا در قبال ایران طی دوره جنگ تحمیلی. تهران: وزارت امورخارجه.
  9. ثمری صفا، جعفر، کاظمیان، سمیه، پوردل، مژگان و سلطانی، مرضیه (1400). نقش دفاع مقدس بر خودکارآمدی جانبازان جنگ تحمیلی شهر اهواز. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 7(3)، 167-179.
  10. جمالی، علی (1394). تأثیر دست آوردهای فرهنگی دفاع مقدس بر حفظ و استمرار انقلاب اسلامی. دو فصلنامه علمی-پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی دانشکده علوم انسانی و قدرت نرم دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، 5(11)، 100-63.
  11. حاجتی، حامد (1400). علل و انگیزه‌های راهبردی رخداد جنگ تحمیلی. دو فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، 3(4)، 351-378.
  12. حاج احدی، توکل، نویدی، علی‌اصغر، ابوالقاسمی، حسن و محبی، حسنعلی (1381). مروری بر تجربیات بهداری سپاه در دوران دفاع مقدس: عملیات والفجر 10. طب نظامی، 4(2)، 75-80.
  13. خان احمدی، اسماعیل (1399). تحلیل مضمون برکات دفاع مقدس در اندیشه امام خمینی (ره). فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 5(1)، 115-136.
  14. دشتکوهی، محسن (1395). اندیشه و نگرش امام خمینی (رحمت‌الله علیه) به جنگ و دفاع؛ با تأکید بر جنگ تحمیلی عراق علیه ایران (دفاع مقدس). فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 2(4)
  15. درودیان، محمد (1379). خونین‌شهر تا خرمشهر. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
  16. دستجردی، رعنا (1396). بررسی کیفی فشارهای روانیجانبازان اعصاب روان بر خود و خانواده آن‌ها. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده). دانشگاه علامه طباطبائی، ایران.
  17. رشید، غلامعلی و پاشایی هولاسو، امین (1391). ارائه مدلی مبتنی بر مدیریت دانش جهت ترویج فرهنگ دفاع مقدس. دو فصلنامه علمی-پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی دانشکده علوم انسانی و قدرت نرم دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، 2(6)، 235-205.
  18. رستمی نسب، عباسعلی (1390). اسناد هشت سال دفاع مقدس استان کرمان. ادبیات پایداری، 2(4)، 167-201.
  19. رستم علیزاده، ولی‌الله و قاسمی اردهانی، علی (1390). آثار و پیامدهای جمعیتی- اجتماعی مهاجرت‌های جنگ تحمیلی در جامعه ایران. فصلنامه مطالعات جنگ عراق و ایران، 1(1)، 77-59.
  20. رمضانی، مهدی و حافظی صفت، محمد (1399). بررسی تحلیلی مهم‌ترین عوامل پیروزی دفاع مقدس در مقایسه با جنگ دوم ایران و روسیه. دو فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس ونبردهای معاصر، 2(3)، 115-160.
  21. زرقانی، سید هادی (1400). بررسی و تبیین راهبردهای دفاعی حضرت امام خمینی (ره) در دفاع مقدس. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 7(3)، 33-68.
  22. زارع، مجید (1391). مقایسه سبک ابراز هیجان دوسوگرایی، خشم و افسردگی بینجانبازان دارای در مزمن، بدون درد و افراد عادی. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده). دانشگاه شیراز، ایران.
  23. سبحانی‌نژاد، مهدی؛ صالحی عمرانی، ابراهیم و فرهیخته، حسین (1394). تحلیل میزان توجه به مولفه‌های شهدا و ایثارگران دفاع مقدس در محتوای کتب درسی دوره ابتدایی. دو فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش‌های آموزشی و یادگیری دانشگاه شاهد، 22(6)، 234-211.
  24. شریف پور، عنایت‌الله و لشکری، فاطمه (1389). بررسی نقش زنان در چند داستان کوتاه دفاع مقدس. نشریه ادبیات پایداری، 1(2)، 169-188.
  25. صادقی مال میری، منصور؛ نیکوکار، غلامحسین؛ علایی، حسین ومحمدنژاد، سیدمهرعلی (1393). طراحی و تبیین الگوی تصمیم‌گیری راهبردی فرماندهان سپاه در دفاع مقدس. مجله سیاست دفاعی، 22(78)، 135-89.
  26. صفایی هوادرق، مهناز و حیدرپورشهرضایی، عوض (1398). اقدام و عمل جهادی در بهداری رزمی در دفاع مقدس. مجله انجمن آنستزیولوژی و مراقبت‌های ویژه ایران، 2(108)، 50-57.
  27. ضرغام بروجنی، حمید (1392). گونه‌شناسی بازدیدکنندگان مناطق جنگی ایران و نقش آن در انتقال فرهنگ پایداری دفاع مقدس. دو فصلنامه پاسدارای فرهنگی انقلاب اسلامی، شماره هفتم.
  28. عبدالملکی ومجدانی (1400). ویژگی منحصربه‌فرد دفاع مقدس نسبت به سایر جنگ‌های ایران و جهان با تأکید بر ویژگی دفاع تمدنی. فصلنامه پژوهش‌های معاصر انقلاب اسلامی، 3(9)، 193-211.
  29. عزیزی، محمد (1390). تحلیل مشارکت اقشار مختلف در دفاع مقدس. فصلنامه مطالعات جنگ عراق و ایران، 1(1)، 119-97.
  30. علی پور، عباس؛ سعادتی، حسن و رادمهر، محسن (1400). تبیین ژئوپلیتیکی عوامل تنش و منازعه در بروز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران. دو فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، 4(6)، 1-33.
  31. علایی، حسین (1391). روند جنگ ایران و عراق. تهران: انتشارات مرزوبوم.
  32. فاضلی کبریا، حامد و نهادی، هادی (1396). بررسی تأثیر دفاع مقدس بر ارتقا سرمایه اجتماعی. فصلنامه مطالعات دفاع مقدس، 3(2)، 9-30.
  33. فروتنی، زهرا (1395). تحلیل سیاست دفاعی امام خمینی (ره) در دفاع مقدس. مجله سیاست دفاعی، 24(97)، 81-114.
  34. قیصریان فرد، هادی و صالحی منش، محمدصادق (1400). مدیریت راهبردی امام خمینی (ره) در دوران دفاع مقدس. پژوهش‌های معاصر انقلاب اسلامی، 3(9)، 43-62.
  35. کریمی مله، علی (1392). هستی‌شناسی دفاع مقدس از دیدگاه امام خمینی (ره). فصلنامه مطالعات جنگ عراق و ایران، 2(7)، 34-7.
  36. کی نیا، فرزین (1382). بررسی فراوانی انواع اختلالات روانی درجانبازان و معلولین شهر کرمان. (پایان‌نامه دکتری منتشرنشده). دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمان، دانشکده پزشکی افضلی پور، ایران.
  37. مهدی زاده، ایرج؛ محترمی، ریحانه؛ پورسلطانی، سمیه و کریم زاده، محمدعلی (1396). دانش‌آموزان شهرستان بیرجند در هشت سال دفاع مقدس. بیرجند: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خراسان جنوبی.
  38. محمدرضائی شیخ زاده، حسین (1396). مقایسه ذهن آگاهی، تنظیم هیجانی و بهزیستی روان شناختیجانبازان و افراد عادی شهرستان انار. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده). دانشگاه آزاد اسلامی واحد انار، ایران.
  39. مرادپیری و سهرابی (1396). ترویج فرهنگ دفاع مقدس، آسیب‌شناسی، ارائه مدل و راهکارها. مجله سیاست دفاعی، 25(99)، 119-152.
  40. منصوری لاریجانی، اسماعیل (1389). آشنایی با دفاع مقدس. تهران: انتشارات بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس.
  41. منصوری لاریجانی، اسماعیل (1390). آشنایی با دفاع مقدس. قم: انتشارات خادم الرضا (ع).
  42. نطاق پور نوری، مهدی و شاهقلیان قهفرخی، رضا (1400). جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در نگرش اندیشمندان دفاعی و امنیتی. دو فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، 3(5)، 303-327.
  43. نعمتی، شهروز؛ سعیدی مقدم، مرضیه و پیرزادی، حجت (1390). پیامدهای روان‌شناختی جنگ عراق علیه ایران. فصلنامه مطالعات جنگ عراق و ایران، 1(1)، 93-80.
  44. ولی پور زرومی، سیدحسین (1384). هویت ملی و دفاع مقدس. فصلنامه مطالعات ملی. 23(6)، 124-100.
  45. یمینی نیا، نسرین (1380). بررسی صفات شخصیتی همسران قطع نخاع و اعصاب و روان و همسران افراد بدون آسیب. (پایان‌نامه دکتری منتشرنشده). دانشگاه تربیت‌معلم، ایران.