وصیت شهدا

رفتار خارجی دولت‌های عربی در آغاز و پایان جنگ تحمیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله بروجردی، تهران، ایران؛ hajati313@gmail.com

چکیده

تجاوز نظامی عراق علیه ایران که از آن به عنوان جنگ تحمیلی یاد می‌شود، در 31 شهریور1359 ه.ش آغاز و به مدت هشت سال به درازا کشید. این جنگ منافع دولت‌های مختلفی را تحت تأثیر خود قرار داد. دولت‌های عربی که در پیرامون کانون این نزاع قرار داشتند با تأثیرگذاری و تأثیرپذیری بر این کانون، در آغاز و پایان آن دخیل بودند. این تحقیق با واشکافی رفتار خارجی دولت‌های عربی در طی جنگ تحمیلی، به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که « رفتار خارجی دولت‌های عربی چه تأثیری در آغاز و پایان جنگ تحمیلی داشت؟» یافته‌ها نشان می‌دهند رفتار خارجی اکثر دولت‌های عربی در آغاز و پایان جنگ تحمیلی با تأثیرپذیری از تحولات میدانی جنگ، ناسیونالیسم عربی و سیاست‌های غرب و شرق همواره به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در راستای همراهی با حزب  بعث عراق بود که این امر بیشتر ناشی از مؤلفه هویتی می‌باشد؛ لذا این امر سبب ترغیب به جنگ، تداوم جنگ و تحمیل خسارات فراوان مالی و جانی برای ایران گردید.
 تبیین عملکرد و مواضع دولت‌های عربی در طی جنگ تحمیلی از مهم‌ترین اهداف این پژوهش می‌باشد. مواد خام این مقاله با استفاده از متون تخصصی مرتبط با این پژوهش گردآوری و با روش توصیفی و تحلیلی موردبحث و کنکاش قرارگرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Foreign Behavior of the Arab States at the Beginning and the End of the Imposed War

نویسنده [English]

  • Hamed Hajati
Master of Political Science, Faculty of Humanities, Ayatollah Boroujerdi University, Tehran, Iran; hajati313@gmail.com
چکیده [English]

Iraq's military aggression against Iran, known as the imposed war, began on September 22, 1980 and lasted for eight years. This war affected the interests of different governments. The Arab states that were at the center of this conflict, were involved in the beginning and the end of this conflict by influencing and being influenced. By studying the Foreign behavior of the Arab states during the imposed war, this article seeks to answer the main question, "What effects did the Foreign behavior of the Arab states have on the beginning and the end of the imposed war? " Findings show that the Foreign behavior of most Arab states at the beginning and the end of the imposed war, was influenced by the changes of around, by Arab nationalism and by the policies of the West and the East countries, were always directly and indirectly in line with the Ba'ath party in Iraq which is at the most aspect because of its identity elements. Therefore, this matter encouraged the war to begin, continue and impose the great financial and human losses for Iran.
    Explaining the performance and positions of Arab states during the imposed war is one of the most important objectives of this study. The raw materials of this article have been collected using specialized texts related to this research and have been discussed by descriptive and analytical methods

کلیدواژه‌ها [English]

  • Foreign Behavior
  • Arab States
  • Imposed War
  • Islamic Revolution
  • Structuralism
الف) منابع فارسی
کتب
1- ابوغزاله، عبدالحلیم (1380)، جنگ ایران و عراق از نگاه دیگران - جلد دوم: جنگ عراق و ایران، نادر نوروزشاد، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
2- اردستانی، حسین (1388)، جنگ عراق و ایران رویارویی استراتژی ها: تاثیر تحولات صحنه نبرد جنگ عراق و ایران بر سیاست قدرت های بزرگ، چاپ دوم، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.
3- پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس (1387)، آشنایی با دفاع مقدس، قم، انتشارات خادم الرضا (ع).
4- درودیان، محمد (1389)، سیری در جنگ ایران و عراق جلد چهارم، شلمچه تا حلبچه؛ (بررسی وقایع سیاسی نظامی جنگ در سال 1366، درگیری با آمریکا در خلیج فارس، انتقال منطقه نبرد از جنوب به غرب)، چاپ ششم، تهران، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.
5- شیرعلی نیا، جعفر (1392)، دایرۀالمعارف مصور تاریخ جنگ ایران و عراق، تهران، نشر سابان.
6- مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ (1372)، روز شمار جنگ ایران و عراق (کتاب چهارم: هجوم سراسری) تهاجم و پیشرویهای عمده عراق، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
مقالات
7- احمدزاده، داود (1382)، نقش مصر در جنگ ایران و عراق، فصلنامه مطالعات دفاعی و امنیتی، شماره 35، ص 60-49.
8- اسدی، علی اکبر (1382)، نقش وقوع انقلاب اسلامی ایران در آغاز جنگ ایران و عراق، فصلنامه مطالعات دفاعی و امنیتی، شماره 35، ص 48-27.
9- النصراوی، عباس (1392)، جنگ ایران و عراق و نقش آن در فروپاشی روند توسعه ی اقتصادی عراق، ترجمه سهراب گنجی مراد، فصلنامه نگین ایران، سال 12، شماره 44.
10- حیدری، عبدالمجید (1392)، جنگ ایران و عراق؛ نبردی فرسایشی و طولانی (شهریار شیرخانی، محمد علی و دانوپولس، کنستانتین)، فصلنامه نگین ایران، سال دوازدهم، شماره 45
11- دانش نیا، فرهاد (1394)، سازه‌انگاری الکساندر‌ونت: امتناع از گذار از بن بست‌های تئوریک روابط بین‌الملل و دست‌یابی به راهی میانه، جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال ششم، شماره 2، ص 84-63.
12- درودیان، محمد (1376)، بررسی علل اجتناب‌ناپذیری جنگ ایران و عراق، مجله سیاست دفاعی، شماره 19.
13- زمانی، سید قاسم (1377)، نگاهی به جایگاه بی طرفی در جنگ تحمیلی: از حرف تا عمل، مجله سیاست دفاعی، شماره 24 و 23.
14- سلطانی نژاد، احمد و نورمحمدی، مرتضی (1389)، منافع ملی، ایدئولوژی: سیاست خارجی سوریه در جنگ تحمیلی، فصلنامه نگین ایران، سال 9، شماره 34.
15- سلطانی نژاد، احمد و نورمحمدی، مرتضی (ب) (1389)، بررسی سیاست خارجی لیبی در جنگ ایران و عراق، فصلنامه نگین ایران، سال 9، شماره 35.
16- شفیعی، نوذر و نژاد زندیه، رویا (1392)، هویت در سازه‌انگاری و دیپلماسی عمومی؛ مطالعه موردی چین، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 59.
17- عسگر خانی، ابو محمد و منصوری مقدم، جهانشیر (1389)، همکاری و منازعه در روابط بین‌الملل: نگاهی به نظریه سازه انگارانه «الکساند ونت»، فصلنامه سیاست، دوره 40، شماره 3.
18- غلامی، طهمورث و پوراسمعیلی، نجمیه (1393)، جنگ ایران و عراق از دیدگاه موازنه ی قوا، فصلنامه سیاست دفاعی، سال 22، شماره 86.
19- کارکنان نصرآبادی، محمد (1384)، جنگ و هویت (رویکرد جامعه شناختی به جنگ ایران وعراق)، فصلنامه مطالعات ملی، سال 6، شماره 2.
20- متقی، ابراهیم (1389)، اجماع استراتژیک ساختار دوقطبی در جنگ عراق علیه ایران، فصلنامه نگین ایران، سال 9، شماره 33.
21- مشیر زاده، حمیرا (1391)، نظریه سازه‌انگاری متعارف و پژوهش در روابط بین‌الملل و استلزامات پژوهشی، دو فصلنامه علمی- پژوهشی «پژوهش سیاست نظری»، دوره جدید، شماره 12، ص 20-1.
22- منصوری‌مقدم، محمد (‌1391). موئلفه هویت و تاثیر‌آن بر سیاست خارجی عربستان سعودی در قبال جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال نوزدهم، شماره 72.
23- موسوی، سید مسعود (1383)، بررسی مواضع و عملکرد کویت در جنگ ایران و عراق، فصلنامه نگین ایران، شماره 8.
24- مهدی زاده، اکبر (1382)، بررسی سیاست خارجی و رفتار عربستان در قبال جنگ ایران و عراق، فصلنامه نگین ایران، شماره 4.
سایت ها
25- تارنمای شبکه خبر (5 مهر 1395)، فهرستی از حمایت های یاران صدام در جنگ تحمیلی، قال دسترس در:
https://www.irinn.ir/fa/news/178271
26- خبرگزاری دفاع مقدس (20 تیر 1396)، نقش «کویت» در جنگ تحمیلی/ کشورهای «عربی» از حمایت صدام چه اهدافی را دنبال می‌کردند؟ قابل دسترس در:
http://www.defapress.ir/fa/news/247079
ب) منابع لاتین
27- Pelletiere, Stephen C (1992), The Iran-Iraq War، chaos in a vacuum, New York, Praeger Publishers.